Schoencadeautje 2016 | Assertiviteit – hoe zit dat nou eigenlijk?

“Je moet wat meer voor jezelf opkomen, je bent niet assertief genoeg.” Wellicht heb je nu de stem van degene die dat ooit tegen jou zei in je hoofd. Assertiviteit is niet iets waar je mee geborenschoencadeautje-10 wordt. Onder andere door de feedback die je omgeving je direct en indirect geeft, bouwt dit stukje van jouw ‘ik’ zich langzaam op. Daarnaast spelen er ook biologische factoren mee. (Waar heb je genetisch gezien aanleg voor?) Anders gezegd is dat het verschil tussen nature (aangeboren gedrag…genen) en nurture (aangeleerd gedrag…met invloed van je omgeving).

Hier zijn de meningen nogal over verdeeld over het algemeen. Logisch, helemaal achterhalen is wellicht lastig. Vaak is het namelijk een combinatie van beide. Hoe herken je eigenlijk sub assertiviteit, assertiviteit en agressiviteit?

Sub assertiviteit

Sub assertiviteit kenmerkt zich eigenlijk door gevoel, houding en handelen waar nauwelijks tot geen samenhang en overeenkomst tussen beiden zichtbaar is (congruentie). Men voelt een nee, de houding laat twijfel (of niets) zien en men doet ja. Voorbeeld: Jantje stelt voor blokjes van een wortel te snijden. Pietje zegt dat hij het goed vindt, terwijl hij zelf van mening is dat hij het eigenlijk veel beter vindt om reepjes te maken. Hij zegt niets. Aan zijn houding is niet direct iets te zien, stilzwijgend begint Pietje aan de blokjes… Hier vindt een innerlijk conflict plaats. Pietje doet A, maar voelde eigenlijk B. Cognitieve dissonantie wordt dat ook wel genoemd. Nu is dit innerlijke conflict klein, maar stel je eens voor wat dat betekent voor belangrijke beslissingen.

Hoe ziet sub assertief gedrag eruit?

– men geeft zijn eigen mening niet
– men durft niet voor zichzelf op te komen
– men verzint uitvluchten
– men zwijgt als iets verkeerd loopt
– men komt niet op iets terug als anderen hem overtroeven
– men geeft achteraf kritiek op anderen.

Gevolgen: Je geeft je mening niet en neemt nauwelijks besluiten. Je bereikt je doelen niet, raakt gefrustreerd en geïrriteerd. Je past je teveel aan, aan wat anderen willen en bent geremd. Op lange termijn kan dit relatieverstorend worden als je omgeving gaat merken dat er weinig tot geen samenhang in jouw gevoel, houding en handelen is.

Doen?

  • Meer ik-boodschappen geven.
  • Je eigen visie effectief mee laten wegen in het nemen van beslissingen.
  • Kiezen voor een objectievere benadering van situaties die jij moeilijk vindt: zo maak je alles niet zo persoonlijk en voel je je niet zo persoonlijk aangevallen.
  • Meer in het hier-en-nu zijn en minder bezig zijn met invullen van motieven en toekomstige situaties (mindful)
  • Actief aan de slag gaan met het vormgeven van jouw persoonlijke behoeftes (Wat wil ik? Wat heb ik daarvoor nodig? Hoe ziet wat ik wil eruit? Hoe gedraag ik me dan?)

Assertiviteit

Assertief zijn, betekent dat je meer balans hebt gevonden in gevoel, houding en handelen. Wat je denkt en vindt, draag je uit door het niet alleen te zeggen maar er ook naar te handelen. Het is kloppend. Fouten mogen gemaakt worden en worden sneller gezien als leermomenten. Feedback is vanzelfsprekender en wordt vaker taakgericht, procesgericht of gericht op zelfregulatie gegeven en minder op de persoon. Je kunt op een passende manier opkomen voor jouw rechten, jouw visie en gevoel en je kunt je gemakkelijker en oprecht verplaatsen in de denkwijze van iemand anders.

Hoe ziet assertief gedrag eruit?

– men verstopt zich niet
– men laat zich niet afschepen door anderen
– men kwetst anderen niet (direct en indirect)
– men lokt geen agressie uit (direct en indirect)
– men geeft eerlijke gedachten en gevoelens weer
– men voelt zich energiek
– men laat andere mensen in hun waarde.
– men is sociaal en expressief (in communicatie en lichamelijk)
– zijn houding is gericht op het versterken van zijn relaties
– men maakt eigen keuzes
-men bereikt doelen zonder anderen te kwetsen
– men is tevreden met zichzelf

Agressiviteit

Naast assertief en sub assertief gedrag, bestaat er ook agressief gedrag. Niet te verwarren met geweld trouwens! Het gaat hier puur om het zelfbeeld en je manier van communiceren. Hierbij schiet een assertief persoon eigenlijk dusdanig door in zijn assertiviteit, dat de grens van een ander gemakkelijk overschreden wordt. Denk hierbij aan kwetsend, defensief, kleinerend en/of opvliegerig gedrag, waarbij men anderen gemakkelijk bekritiseerd en anderen niet in hun waarde laat. Ook deze houding werkt relatieverstorend.

Hoe ziet agressief gedrag eruit?

– men is vaak geïrriteerd, zijn gedrag is opvliegend
– men kwetst en gebruikt scheldwoorden
– men kleineert andere mensen
– men geeft anderen geen gelegenheid iets te verklaren
– men heeft voortdurend kritiek op anderen.
– men bemoeit zich met de keuzes die anderen maken
– men is onvoorspelbaar en laat veel ‘tegen’ gedrag zien
– men bereikt zijn doelen ten koste van anderen

Nu komt het geregeld voor, dat iemand die geleerd heeft nieuwe gedrag, een nieuwe houding te gebruiken eerst doorschiet daarin. Overcompensatie heet dat. Iemand die assertiever heeft leren zijn, kan dat ineens heel erg zijn of iemand die heeft geleerd minder flapuit te zijn, kan ineens helemaal stilvallen. Balans vinden in het eigen maken van nieuwe gedragingen of een nieuwe houding neemt misschien nog wel de meeste tijd in beslag. Balans vinden is lastig, omdat men in elke situatie opnieuw in zal moeten schatten wat er van zijn nieuwe gedragingen nodig is en gedogen wordt door de omgeving.

Wil je iemand helpen bij het vinden van de juiste (gedrags)balans, dan kan het helpen om diegene (met toestemming) af en toe te wijzen op deze balans en dus te voorzien van constructieve feedback.

Ben jij degene die opzoek is naar de juiste balans, dan kan het je wellicht helpen om support van je omgeving te vragen. Wat heet: vragen of iemand je wil voorzien van feedback en je wil helpen zoeken naar een fijne balans. Daarbij is het altijd belangrijk om niet de balans van de feedbackgever als passend te zien, maar juist de balans van de feedbackvrager.

Bron

Reageren via Facebook

Leave a Reply