Strategieën aanleren – waarom adviezen niet voor groei zorgen

Harde adviezen. In ieder geval als het gaat om gedrag, houding en beleving gaan ze lang niet altijd op. Wil iemand dezelfde stofzuiger als jij aanschaffen, dan kun je laten weten hoe jij het vindt om ‘m te gebruiken. Je kunt advies geven over het al dan niet aanschaffen en het waarom men dat wel of niet zou moeten doen. Exact vertellen hoe iemand zich moet gedragen, vertonen of voelen is behoorlijk lastig en ook niet per se de bedoeling. Wie zegt namelijk dat jouw persoonlijke manieren ook passen bij de persoon die je advies probeert te geven?

Laat de ‘weet-je-wat-jij-zou-moeten-doen’ adviezen (hoe goed bedoeld ze ook zijn) voor wat ze zijn en probeer meer te doen van zachte sturing. Oftewel: rijk vaker strategieën aan. Voordeel? Je leert iemand zijn gereedschapskist vullen met tools en handigheidjes waarvan als hij ze eigen maakt, hij ze in kan zetten wanneer hij wil.

Wat leer je iemand als je harde adviezen geeft?

Je leert hiermee de ander in één specifieke situatie te handelen zoals jijzelf zou doen. Deze eenzijdige benadering zegt iets over jou en jouw referentiekader. Zo heb jij geleerd om te handelen en waarschijnlijk werkt dat voor jou. Maar wie zegt dat dat ook werkt voor de ander?

Voorbeeld: Je hebt wéér ruzie met je baas en vraagt een vriend wat je moet doen. Je vriend vertelt je precies wat je moet zeggen, want dat werkte bij hem laatst ook toen hij een keer ruzie had met zijn leidinggevende.

Wat dan wel?: Laat iemand op zoek gaan naar manieren om in het vervolg minder te botsen met een leidinggevende of iemand anders. Wat heeft diegene nodig om minder in ruzie situaties te belanden? En dat kan natuurlijk variëren van een actievere luisterhouding tot leren werken onder verantwoordelijkheid van een ander. Zo geef je iemand iets om in te zetten in meerdere situaties. Een actievere luisterhouding kan ook tijdens een vergadering van pas komen bijvoorbeeld.

“Laat mij het maar oplossen voor je.”

In de praktijk zie je regelmatig dat iemand helpen vertaald wordt naar het direct oplossen van een blokkade. Ik noem het blokkade, omdat het niet altijd als een probleem ervaren hoeft te worden door de ander. Het labelen is makkelijk voor ons om de drang om te helpen om te zetten in handelen. En vaak gebeurt dat dus ook ongevraagd of ongewenst. Er is niet één reden die hiervoor zorgt. Het kan met tijd te maken hebben of gewoon gemakkelijker zijn. Een ding is zeker: degene met de blokkade leert daar helemaal niets van behalve zich een afhankelijke houding aan te meten. Wat je later terugziet in andere situaties is diezelfde afhankelijke houding.

Voorbeeld: Een kind kan niet bij zijn knuffel die op de kast ligt. Zodra je het ziet pak je de knuffel en geef je ‘m aan het kind. Het kind heeft hier helemaal niets voor hoeven doen en hoeft dus ook niet naar oplossingen te zoeken. Oplossingen kunnen variëren van vragen om hulp tot het pakken van een keukentrapje.

Maak tijd en gemak ondergeschikt aan een leermoment. Impliciet vraag je de ander zich aan te passen aan jouw bubbel en niet andersom.

 

Hoe dan wel?: Wat je kunt doen is observeren wat er gebeurt en de drang om de knuffel te pakken proberen te onderdrukken. Maak tijd en gemak ondergeschikt aan het leermoment van het kind. Gaat het huilen, ga dan in gesprek. Vertel dat het om hulp kan vragen of dat jullie samen kunnen bedenken hoe jullie de knuffel kunnen krijgen. Een volgende keer dat er iets op de kast ligt, heeft het kind meerdere opties om uit te kiezen.

Wat leer je iemand als je strategieën aanreikt?

Je leert hem zijn gereedschapskist te openen en de tool die hij vindt passen in te zetten. Je leert hem niet alleen autonomer handelen en beslissingen nemen, je laat tegelijkertijd de oplossing bij de ander. Handig om op deze manier de ander eigenaar te laten zijn van zijn eigen leerproces. Zeker voor personen die het moeilijk vinden grenzen aan te geven en te bewaken is dit goed om te onthouden. Bovendien help je ook de ander zijn probleemoplossend vermogen te vergroten. Hij mag het namelijk zelf proberen op te lossen. Je leert eerder de hoe ontwikkelen dan de wat, waardoor het voor hem óók toepasbaar wordt in andere situaties. Eigenlijk reik je dus iets op de groei aan.

Kritisch zijn over wat je aanreikt

Het is daarom niet verkeerd om kritisch te zijn over wat je de ander aanreikt aan strategieën en tools. Jezelf zien als dé oplossing voor de blokkade van de ander bezorgt je kopzorgen, want je gaat automatisch voor twee denken en doen. Je lost niet alleen je eigen blokkades op, maar ook die van anderen.

Een valkuil kan zijn dat je naast het handelen voor twee, ook denkt voor twee, je verantwoordelijk voelt voor twee en je meer kopzorgen krijgt dan nodig of van je gevraagd wordt. Beeld je in hoe dat kan gaan met een paar collega’s, een heel team of een hele klas. Wees liever wat luier en aanschouw wat er gebeurt voordat je de tijd of het gemak laat bepalen wanneer je ingrijpt. Wees daarnaast kritisch over hoe (en of) je ingrijpt. Neem je de blokkade volledig weg, of reik je tools aan waarmee de blokkade-eigenaar zelf tot een oplossing komt?

Voorbeeld: Een leerling waar je mentor van bent moet op gesprek komen bij de decaan, omdat hij zich schijnbaar niet aan de regels heeft gehouden. Je bent het er als mentor niet mee eens en spreekt met je leerling af dat jij wel even met de decaan gaat praten om het misverstand, zoals jij het ziet, op te lossen.

Hoe dan wel?: Is de leerling ook van mening dat het een misverstand is, laat hem dan zelf in gesprek gaan met de decaan. Dit helpt hem nadenken over argumenten en er ontstaat een leermoment als hij de confrontatie aan moet gaan. Hopelijk draagt dit dan in de toekomst ook bij aan het aangaan van confrontaties. Neem je alles uit handen, draagt dat eerder bij aan een conflict vermijdende houding. Hij hoeft er dan namelijk niet voor te werken en raakt gewend aan het idee dat anderen het voor hem oplossen.

Kritisch zijn over wat je aanneemt

Daarnaast is het ook verstandig om kritisch te kijken naar wat je aangereikt krijgt en wat je daarvan mee wilt nemen. Wat past bij je en wat werkt voor je? Waar groei je verder door en welke tools bieden je leermomenten? En welke dingen zijn totaal niet op jou van toepassing? Het betekent niet dat je alles wat iemand anders je probeert te vertellen in twijfel moet trekken. Het betekent aandachtig naar jezelf luisteren en proberen er achter te komen met welke handigheidjes je graag jouw gereedschapskist vult.

Tegelijkertijd maak je het veel minder persoonlijk als je er wat objectiever en mechanischer naar kunt kijken. Zo werkt een mechanisme nu eenmaal. Er is input (wat iemand je aanreikt) en output (wat je ermee kunt en uiteindelijk doet). Dat heeft niets te maken met of het nu Jantje of Pietje was die het je aanreikte. Het fijne van wat objectiever kijken is dat je niet alles persoonlijk opvat en dat kan je meer ruggengraat geven. In de praktijk zie je geregeld dat dat een aandachtspuntje is. De welbekende mantel der liefde zorgt hierbij voor het in stand houden van destructieve situaties.

Ja, het is gezond dat het af en toe eens schuurt, dat zorgt dan er ontwikkeling plaatsvindt. Onder de mantel der liefde wordt groeien lastig, zeker als het een zware deken is die door iedereen gedragen wordt.

Voorbeeld: Je zit in een vergadering waar een discussie ontstaat. Het schuurt aan alle kanten en men maakt het persoonlijk door bijvoorbeeld Ja, maar jij….” dingen te roepen. Eigenlijk heb je een uitgesproken mening, maar je houd je mond om de lieve vrede te bewaren. Bij het weggaan spreken collega’s elkaar aan met ‘Ja, maar ik vind je nog wel lief hoor.’

Hoe dan wel?: Laat het schuren. Zie dat dat voor ontwikkelingen zorgt, ongeacht de uitkomst van de discussie. Als gespreksleider kun je inspringen door te vragen kritisch over input en output na te denken tijdens het discussiëren en voorop te stellen dat het mooi zou zijn om samen boven de content te hangen. Wat gebeurt er feitelijk en wat hebben jullie nodig om te groeien in het voeren van discussies?

Ga jij ook voor groei?

  • Werk meer aan de hoe en minder aan de wat.
  • Durf kritisch te kijken naar je input en je output.
  • Wat heb je nodig, wat laat je liever en wat van wat je leerde geef je graag door?
  • Ga bewust aan de slag met wie nu eigenlijk de eigenaar is van de blokkade, gooi de mantel der liefde eens wat vaker aan de kant.
  • Vul jouw gereedschapskist met handigheidjes, tools en strategieën, maak het je eigen en geef het door.

Hoe kun je daaraan werken? Daar lees je binnenkort meer over op Eigenwijsneus!

Reageren via Facebook

Leave a Reply